Η Κάλυμνος της διασποράς μέσα από τα «Καλυμνιακά Χρονικά»

Η Κάλυμνος της διασποράς μέσα από τα «Καλυμνιακά Χρονικά»-Οι ιστορίες και οι άνθρωποι- (Εισήγηση του Γιάννη Θ. Πατέλλη στο ΙΣΤ΄ ΣυμπόσιοΔωδεκανήσου στον Πειραιά από 5-8 Νοεμβρίου 2009)  Με την κυκλοφορία του 18ου τόμου τους, τα Κ Χ συμπληρώνουν, φέτος, 30 χρόνια συνεχούς και συνεπούς παρουσίας στο εκδοτικό γίγνεσθαι του Δωδεκανησιακού χώρου. Ήταν...

Η Κάλυμνος της διασποράς μέσα από τα «Καλυμνιακά Χρονικά»

-Οι ιστορίες και οι άνθρωποι-

(Εισήγηση του Γιάννη Θ. Πατέλλη στο ΙΣΤ΄ Συμπόσιο

Δωδεκανήσου στον Πειραιά από 5-8 Νοεμβρίου 2009)

 

 

Με την κυκλοφορία του 18ου τόμου τους, τα Κ Χ συμπληρώνουν, φέτος, 30 χρόνια συνεχούς και συνεπούς παρουσίας στο εκδοτικό γίγνεσθαι του Δωδεκανησιακού χώρου. Ήταν φυσικό η θεματολογία τους να κυριαρχείται από ενότητες αφιερωμένες στην ιστορία, λαογραφία, αρχαιολογία και γλωσσολογία, οι οποίες αποτελούν άλλωστε τον κύριο κορμό των ανακοινώσεων, των, ανά διετία, διεξαγομένων Πανδωδεκανησιακών Συμποσίων. Δεν λείπουν όμως και εργασίες οι οποίες διαπραγματεύονται θέματα τέχνης, οικονομίας, αλλά και αφιερώματα στη ζωή και τη δράση των απόδημων Καλυμνίων.

Όταν, κατά αληθοφανείς υπολογισμούς, στην υπόλοιπη Ελλάδα, την Αμερική και την Αυστραλία, βρίσκονται εγκατεστημένοι περίπου 40.000 Καλύμνιοι, με σημερινό πληθυσμό γηγενών περίπου 17.000, γίνεται κατανοητό το μέγεθος και το ειδικό βάρος της «άλλης Καλύμνου».

Στο φετινό συμπόσιο, το πρώτο που διεξάγεται εκτός των νησιωτικών ορίων, με συμβολικό στόχο να ερευνηθεί και να αναδειχθεί το συνολικό γίγνεσθαι της «άλλης Δωδεκανήσου», που ζει και δραστηριοποιείται μακράν της πατρώας γης, θεώρησα κι εγώ σκόπιμο να αναφερθώ με λίγες αδρές γραμμές στην «Κάλυμνο της διασποράς» με κύρια πηγή πληροφοριών τα Κ Χ.

Η επιλογή μου αυτή δεν έχει σχέση με τοπικιστικά σύνδρομα. Απλά η Κάλυμνος, στο θέμα της μετανάστευσης, έχει να παρουσιάσει ιδιάζοντα αίτια και σημαντικές ιδιαιτερότητες από τα υπόλοιπα νησιά της Δωδεκανήσου. Ως εκ τούτου έχει σημαντικό ενδιαφέρον η επισήμανση των αιτίων και των διαφορών αυτών.

Η Κάλυμνος, ένα σχετικά μεγάλο νησί αλλά βραχώδες, με έκταση περίπου 109 τετραγωνικά χιλιόμετρα, διαθέτει μόλις 2.000 περίπου αρδευόμενα στρέμματα στις κοιλάδες Βαθύ, Πάνορμος και Πόθια. Τα εσπεριδοειδή, κατά κύριο λόγο, τα λίγα δημητριακά, το μέλι, το λάδι, τα κηπευτικά, καθώς και οι λιγοστές ποίμνες γιδοπροβάτων, μπορεί να αποτελούν τη συνισταμένη της ανθρώπινης ευτυχίας στη Παλαιά Διαθήκη, δεν θα μπορούσαν όμως να αποτελέσουν τη μοναδική πηγή πορισμού για τους κατοίκους ενός άγονου νησιού. Από πολύ νωρίς, ήδη από τα μέσα του 18ου αιώνα ο Καλύμνιος στρέφεται προς τη μόνη δυνατή πηγή επιβίωσης που απλώνεται μπροστά του, τη θάλασσα. Ψαράς και κυρίως τολμηρός σφουγγαράς ρίχνεται με το πάθος του απελπισμένου στην επικίνδυνη αλλά προσοδοφόρο αυτή ενασχόληση. Τον ευνοεί και η βιομηχανική επανάσταση στη Δύση με την αυξημένη ζήτηση του παράξενου αυτού θαλασσινού προϊόντος.

Η κάθοδος στα πλούσια αλιευτικά πεδία της Αφρικής από το 1860 και η εφαρμογή του σκαφάνδρου στη σπογγαλιεία το 1869, παρά τα πολλά θύματα που προκαλεί, δημιουργεί έκρηξη παραγωγής σφουγγαριών. Ο Κάρολος Φλέγελ κατονομάζει το 1860 είκοσι τρεις καλά οργανωμένους σπογγεμπορικούς οίκους σε ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις1.

Η Κάλυμνος αυγατίζει πληθυσμιακά δεχόμενη και ένα ικανό μεταναστευτικό ρεύμα, κυρίως από γειτονικά νησιά. Οι 5.000 κάτοικοι του 1825 γίνονται 7.600 το 1850 και 19.000 το 1900. Διακινήσεις πληθυσμών και εποικισμοί είναι σύνηθες φαινόμενο στον ελληνικό χώρο κατά τη διαδρομή των αιώνων. Η προσέλκυση όμως μεταναστών από ένα άγονο νησί όπως η Κάλυμνος, παράδοξο εκ πρώτης όψεως, δείχνει το μέγεθος της οικονομικής ευρωστίας που αρχίζει να αποκτά το νησί. Στον Κανονισμό της Δημογεροντίας του 1894 υπάρχει μεγάλος αριθμός επιθέτων, περίπου το 20% από αυτούς που τον υπογράφουν, με βάση τον τόπο καταγωγής τους: Αιγινίτης, Αμοργίνος, Ζαγοριανός, Καριώτης, Καρπάθιος, Καστελλοριζιός, Ολυμπίτης, Κώτης, Λέριος, Ροδίτης, Σάμιος, Νισύριος, Συμιακός, Τηλιακός, Χαλκίτης, κ.λ.π2. Παρ’ όλα αυτά στα τέλη του 19ου αιώνα δημιουργείται το πρώτο ισχυρό μεταναστευτικό ρεύμα από την Κάλυμνο προς τη Ρωσία κυρίως. Κύρια αιτία η προσπάθεια αποφυγής του σφουγγαράδικου επαγγέλματος το οποίο, με την εφαρμογή του σκαφάνδρου, προκαλεί μεγάλο αριθμό θανάτων αλλά και παράλυτων, σωστά ανθρώπινα ερείπια, που κατακλύζουν το νησί και προκαλούν σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα.

Δημιουργούνται έτσι και οι πρώτες μεγάλες εστίες μεταναστών στην Οδησσό, την Αγία Πετρούπολη αλλά και άλλες ρωσικές μεγαλουπόλεις. Κατά τον Γιάννη Γεράκη, παλιό σφουγγαρά, λαϊκό ποιητή και συγγραφέα, τις «Σφουγγαράδικες ιστορίες» του οποίου εξέδωσε η «Ένωση Καλυμνίων Αττικής», οι πρώτοι Καλύμνιοι οι οποίοι έφτασαν στη Ρωσία ήταν, τι άλλο, πλανόδιοι έμποροι σφουγγαριών. Αναφέρονται τα ονόματα δύο του Λεωνίδα Πατέλλη και του Φίλιππα Χατζηθεοδώρου. Σιγά-σιγά όμως έφτασαν και άλλοι δημιουργώντας μικρές βιοτεχνίες υποδηματοποιίας κυρίως, τις λεγόμενες «Μαστερσκάγιες». Άλλοι πάλιν ανοίγουν ζαχαροπλαστεία και καφενεία, τις λεγόμενες «Τσαϊνάγιες». Γύρω στο 1900 οι εγκατεστημένοι Καλύμνιοι στη Ρωσία υπολογίζονται σε 2000 περίπου με ανθούσες επιχειρήσεις και σημαντική οικονομική δύναμη. Κατά τον Γιάννη Γεράκη πάντα, δεν υπήρχε ρωσική πόλις που να μην υπήρχαν Καλύμνιοι. Από την Αγία Πετρούπολη ως το Μπακού της Κασπίας, και από τον Αρχάγγελο μέχρι το Χαρμπίν της Ματζουρίας και το Βλαδιβοστόκ στην Άπω Ανατολή. Από την Πετρούπολη μάλιστα μεταπήδησαν, κυρίως ως σπογγέμποροι στην Σκανδιναβία.

Με την έναρξη του Α΄ παγκόσμιου πολέμου, το 1914, η Καλυ- μνιακή παροικία στην Πετρούπολη γνωρίζει μέρες οικονομικής ακμής. Αναφέρονται περί τα 50-60 καταστήματα, σφουγγαράδικα, εστιατόρια, τσαϊνάγιες, παντουφλατζίδικα. Με την έκρηξη όμως της Οκτωβριανής Επανάστασης, το 1917, συντελείται η μεγάλη ανατροπή.

Τα πάντα χάθηκαν μέσα σε λίγους μήνες. Διαλύθηκαν οικογένειες, τινάχτηκαν στον αέρα περιουσίες και αρχοντικά φτιαγμένα με ιδρώτα και αίμα από το μηδέν, έγιναν στάχτη ελπίδες και όνειρα μιας ζωής στη ξενιτιά. Πολλοί πέρασαν τα σύνορα της Φινλανδίας είτε νόμιμα είτε ως δραπέτες και έσωσαν μόνο το τομάρι τους. Όσοι έμειναν, και δεν ήταν λίγοι, ζούσαν με το φόβο, την ανασφάλεια και τους διωγμούς. Αρκετοί έφυγαν εξόριστοι στη Σιβηρία και χάθηκαν τα ίχνη τους.

Ένα σημαντικό χρονικό σταχυολογημένο από διηγήσεις απογόνων των εκατοντάδων οικογενειών των Καλυμνίων της Ρωσίας, που με πολύ κόπο, επιμέλεια και μεράκι, συνέλεξε η αείμνηστη Κατίνα Ροδίτη βρίσκονται δημοσιευμένα στον 16ο Τόμο των Κ Χ. Ακόμα η Μαρία Ζαίρη στον ίδιο τόμο με την εργασία της « Μικρασιάτες στην Κάλυμνο, οι άνθρωποι και ο πολιτισμός» και με τα «Ρωσίας ενθυμήματα» δίνει ζωηρόχρωμες εικόνες από δύο ξεχωριστές σελίδες ιστορίας από το αέναο μεταναστευτικό ταξίδι του Καλύμνιου μέσα στο χρόνο.

Θα ήθελα να κλείσω τις δραματικές σελίδες του βιβλίου «Καλύμνιοι μετανάστες στη Ρωσία» με μια πολύ σύντομη αναφορά στην περιπετειώδη ζωή του Μιχαήλ Γεράκη εξαδέλφου του Γιάννη Γεράκη που ανέφερα παραπάνω. Ο Μιχάλης Γεράκης γεννήθηκε στην Κάλυμνο το 1989 και μετά το τετρατάξιο Γυμνάσιο, στα 15 του, πηγαίνει στη Σμύρνη για να παρακολουθήσει οικονομικά μαθήματα στη Σχολή Μπάξερ. Μετά την αποφοίτησή του γυρίζει στην Κάλυμνο αλλά δεν καταφέρνει να πάρει διαβατήριο από τις Τουρκικές Αρχές. Μέσω Φαρμακονησίου φτάνει λαθρομετανάστης στον Πειραιά και από εκεί φεύγει για την Αγία Πετρούπολη. Καταπιάνεται με το εμπόριο πολύτιμων λίθων και χρυσού και δημιουργεί μια μικρή περιουσία. Οι γλυκές λευκές νύχτες της Ρωσικής μεγαλούπολης τελειώνουν άδοξα με την Οκτωβριανή Επανάσταση, όχι μόνο για τους Καλύμνιους της Ρωσίας, τα Ρουσσάκια μας όπως τους αποκαλούσαν στον νησί, αλλά και για τον Μιχάλη Γεράκη. Το 1919 αποτυγχάνει να περάσει τα Φινλανδικά σύνορα. Εξασφαλίζει με γενναία δωροδοκία ένα πολύτιμο εισιτήριο με τον υπερσιβηρικό και φτάνοντας στο Μινσκ παραμένει δύο χρόνια. Όλο αυτό τον καιρό συντηρείται με χρήματα που εξασφαλίζει πουλώντας βελόνες για ράψιμο, που είχε την πρόνοια να πάρει μαζί του σ’ ένα μικρό κασελάκι. Από το Μινσκ φτάνει στο Χαρπίν της Μαντζουρίας και παραμένει για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Αποφασίζει να γυρίσει στο νησί του με την ελπίδα να προλάβει ζωντανούς τους γέροντες γονείς του. Μέσω φιλικού προσώπου μαθαίνει για ένα ελληνικό εμπορικό πλοίο που θα περνούσε από Τιεντσίν, προερχόμενο από Ιαπωνία, με προορισμό την Ευρώπη. Καταφέρνει έγκαιρα να φτάσει στο Μαντζουριανό λιμάνι επιβιβάζεται στο πλοίο και μέσω Μαδαγασκάρης και Κέιπ-Τάουν φτάνει στο Χερβούργο μετά 41 μέρες. Αργότερα εξιστορώντας τις περιπέτειές του στο γιο του, το σημερινό δικηγόρο και φίλο Μικέ Γεράκη από τον οποίο άντλησα κι εγώ όλα αυτά τα στοιχεία, του τόνιζε την έκπληξή του όταν στην αποβάθρα της Μαδαγασκάρης άκουσε δύο μεσήλικες να συζητούν ελληνικά. Τελικά ο ένας ήταν Καλύμνιος και ο άλλος, τι άλλο, Κεφαλλονίτης. Ο Μιχάλης Γεράκης θα δοκιμάσει τη τύχη του και στην Αμερική. Το 1925 φτάνει στη Νέα Υόρκη και δουλεύει για ένα διάστημα στο λογιστήριο του γνωστού ξενοδοχείου Γουόλντωφ- Αστόρια, ενώ το μεγάλο κραχ του 1929 τον βρίσκει στη Φλώριδα, στην Καλυμνιακή παροικία του Τάρπον Σπρινγκς. Στην Κάλυμνο θα επιστρέψει το 1937 και κατά τη διάρκεια του μεταβατικού σταδίου της «Καλυμνιακής Πολιτείας» μέχρι την ανάληψη της διοίκησης της Καλύμνου από τους Άγγλους, το 1945, ο Γεράκης θα είναι πρόεδρός της. Τη σταδιοδρομία του ο Καλύμνιος αυτός, ο βγαλμένος λες από τις σελίδες των μυθιστορημάτων του Ιουλίου Βερν, θα τελειώσει ως καθηγητής Αγγλικών, στα Γυμνάσια της Καλύμνου, μετά την Ενσωμάτωση.

Ήταν φυσικό η πρώτη Καλυμνιακή παροικία στο Νέο Κόσμο να έχει άμεση σχέση με το σφουγγάρι και τη σπογγαλιεία. Καλύμνιοι σφουγγαράδες, μαζί με Συμιακούς, Χαλκίτες και Αιγινίτες, φτάνουν στο Τάρπον Σπριγκς την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα για να δοκιμάσουν την τύχη τους στα άγνωστα νερά του Κόλπου του Μεξικού. Γρήγορα το μικρό ψαροχώρι των δυτικών ακτών της Φλώριδας μετατρέπεται σε σημαντικό σπογγαλιευτικό κέντρο παραγωγής και εμπορίας σφουγγαριών. Τη νέα σχετικά, αλλά πλούσια σε ανθρώπινα μηνύματα ιστορική διαδρομή των Καλυμνίων μεταναστών του Τάρπον Σπρινγκς, περιγράφει η Καλυμνιά δασκάλα της διασποράς Μαρία Παντελή στον 4ο Τόμο των Κ Χ. Η Ιταλική κατοχή από το 1912, οι πιέσεις για εξιταλισμό που θα ακολουθήσουν και θα λάβουν δραματικές διαστάσεις τη δεκαετία του 30, θα έχει για την Κάλυμνο τις τραγικές συνέπειες που είχε και στα υπόλοιπα Δωδεκάνησα. Ο πληθυσμός εξωθείται στη μετανάστευση. Η Κάλυμνος από 25.000 κατοίκους το 1913 θα πέσει στις 15.000 μετά 4 χρόνια. Καθώς η πόρτα της Ρωσίας έχει κλείσει ο Καλύμνιος μετανάστης στρέφεται κυρίως προς τον, πολλά υποσχόμενο, Νέο Κόσμο. Στην αρχή προς τη Φλώριδα, ως σπογγαλιευτικό κέντρο, λίγο αργότερα παίρνει το δρόμο προς τον βιομηχανικό βορρά, Γκέρυ, Οχάιο, Πενσιλβάνια και δευτερευόντως στη Νέα Υόρκη.

Ταυτόχρονα στην Ευρώπη και ιδιαίτερα της μεγάλες Ευρωπαϊκές πόλεις, Λονδίνο, Παρίσι, Μόναχο, Βρυξέλλες, Μαδρίτη, Σκανδιναβικές πρωτεύουσες, υπάρχουν πάντα ικανές παροικίες, κλαδιά από τις παλιές ρίζες της εποχής των πρώτων σπογγεμπορικών οίκων. Στον 16ο Τόμο των Κ Χ η Άρτεμις Σκουμπουρδή, για παράδειγμα, παραθέτει σελίδες από την, εν πολλοίς, άγνωστη ζωή της παροικίας των Καλυμνίων της Μαδρίτης.

Η απελευθέρωση και η Ενσωμάτωση βρίσκει την Κάλυμνο, όπως άλλωστε όλα τα νησιά, διαλυμένη. Ο άλλοτε υπερήφανος σπογγαλιευτικός στόλος δεν υπάρχει πλέον. Τα περισσότερα σπίτια είναι ερείπια από τους βομβαρδισμούς, υδραγωγείο δεν υπάρχει και οι λιγοστοί δρόμοι είναι εγκαταλελειμμένοι και αδιάβατοι. Παρά τις προσπάθειες ανασυγκρότησης, παρά την εργώδη ανασύσταση, μέρους έστω του αλιευτικού στόλου, οι μεταναστευτικές τάσεις του πληθυσμού, τα αμέσως επόμενα χρόνια, παίρνουν διαστάσεις ομαδικής φυγής.

Τον Καλύμνιο μετανάστη σπρώχνει στον εκπατρισμό, όπως άλλωστε σε όλα τα υπόλοιπα νησιά μας, η στερημένη ζωή. Για να εξοικονομήσει τα ναύλα του καταφεύγει ακόμα και σε τοκογλύφους. Δεν γνωρίζει που πηγαίνει, τη γλώσσα του νέου τόπου διαμονής, τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας. Καταφεύγει στην αρχή, για να επιβιώσει, στις πιο επικίνδυνες και βαριές δουλειές και η προσαρμογή του στη νέα χώρα είναι δύσκολη.

Το πρώτο μεγάλο κύμα μεταναστών κατευθύνεται προς την Αμερική όπως είναι φυσικό. Υπάρχουν ήδη κάποιες προϋποθέσεις όπως η προπολεμική μαγιά μεταναστών, συγγενείς, φίλοι, γείτονες, με τις μυθώδεις διηγήσεις για το αμερικανικό όνειρο και τις ανέσεις του αμερικάνικου τρόπου ζωής. Ακόμα υπάρχει και η Φλώριδα που προσφέρει στον Καλύμνιο ευκαιρίες απασχόλησης στο επάγγελμα που γνωρίζει καλά, του δύτη και του σφουγγαρά. Σημαντικό εμπόδιο είναι βέβαια η ύπαρξη της πολυπόθητης πρόσκλησης από το συγγενή και η χρονοβόρα διαδικασία έγκρισής της από το «Ιμιγκρέσιο».

Με την Αυστραλία τα πράγματα είναι πιο απλά. Στο νησί καταφθάνει το 1953 κλιμάκιο της περίφημης ΔΕΜΕ ( Διακυβερνητικής Επιτροπής Μετανάστευσης Ευρώπης), με επικεφαλής Αυστραλό διπλωματικό υπάλληλο. Επιλέγονται σταδιακά περίπου 4.000 άτομα κατά πλειοψηφία κάτω των 40 ετών. Εάν λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι η απογραφή του 1951 έδειχνε για την Κάλυμνο 14.000 κατοίκους και μεταναστεύει, μόνο προς μία χώρα, το ένα τρίτο του πληθυσμού και μάλιστα το πλέον παραγωγικό κομμάτι του, η μοίρα του νησιού φαινόταν προδιαγεγραμμένη και όμοια με τα υπόλοιπα αδελφά νησιά.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ιδιαιτερότητα της Καλύμνου. Δεν εγκαταλείπεται το νησί. Ενώ οι μετανάστες δουλεύουν σκληρά στα αφιλόξενα δάση, τις μίνες και τις οικοδομές της Βόρειας Αυστραλίας, στήνεται γρήγορα μια αερογέφυρα ανάμεσα Κάλυμνο και Ντάργουιν και ένα μεγάλο μέρος του μόχθου τους μεταφέρεται σε επενδύσεις στο νησί. Πιο χαρακτηριστικό είναι ακόμα το γεγονός ότι πολλοί απ’ αυτούς αφού εξασφάλισαν άνετη διαβίωση στο Ντάργουιν, νοίκιασαν τα ακίνητά τους, γύρισαν στην Κάλυμνο, σκάρωσαν καΐκια και ξανάγιναν ψαράδες και σφουγγαράδες. Στον 4ο τόμο των Κ Χ υπάρχει εκτενής αναφορά για τους Καλυμνίους του Ντάργουιν καθώς και χαιρετισμός του τότε πρωθυπουργού της πολιτείας της Β. Αυστραλίας Πωλ Εύριγχαμ ο οποίος τονίζει : «Οι Καλύμνιοι της Αυστραλίας έκαμαν το Ντάργουιν και το βόρειο άκρο της Αυστραλίας ένα καλύτερο τόπο για να ζήσει κανείς». Ακόμα έγινε επίσημη αδελφοποίηση του Ντάργουιν και της Καλύμνου με τελετές και επίσημες επισκέψεις των Δημοτικών Αρχών και στις δυο πόλεις αντίστοιχα. Άλλωστε περίπου κάθε 4 χρόνια επισκέπτονται την Κάλυμνο πολυμελείς αντιπροσωπείες των κομμάτων της Β. Αυστραλίας, προς άγρα ψήφων, αφού οι τοπικές εκλογές κρίνονται πάντοτε από τις επιλογές του Καλυμνιακού στοιχείου του Ντάργουιν.

Σήμερα, στην εποχή μας, πολλά παιδιά μεταναστών, τρίτης και τέταρτης γενιάς κατέχουν επίζηλες θέσεις στις επιστήμες, την επιχειρηματικότητα και την πολιτική, σε χώρες όπως η Αμερική και η Αυστραλία. Παρ’ όλα αυτά η νοοτροπία του Καλύμνιου μετανάστη δεν έχει αλλάξει σημαντικά. Και σήμερα ακόμα, όταν η τουριστική σεζόν δεν πάει καλά στο νησί, η αερογέφυρα με Ντάργουιν ή Νέα Υόρκη λειτουργεί αδιάκοπα. Αρκετοί Καλύμνιοι θα πεταχτούν ως την Αμερική ή το Ντάργουιν, για να εργαστούν κανένα εξάμηνο «στις μπογιές» ή τις οικοδομές, συμπληρώνοντας στα γρήγορα το εισόδημά τους. Ο Καλύμνιος ολιγαρκής, δεν αποβλέπει σε μεγάλες περιουσίες, δεν εννοεί να εκπατριστεί οριστικά για να αποδειχθεί κεφαλαιούχος. Η αγάπη προς το νησί του αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα της ζωής του.

Η μετανάστευση, «ευλογία ή κατάρα», όπως και να την χαρακτηρίσει κανείς είναι ένα φαινόμενο κοινωνικό με πολλά αίτια και πανάρχαιες ιστορικές ρίζες. Όπως συμβαίνει συνήθως με όλες τις κοινωνικές ανακατατάξεις αποτελεί φαινόμενο προς μελέτη και ανάλυση σε διάφορες διατριβές και άρθρα. Πέραν όμως από τις ψυχρές στατιστικές, τους αριθμούς, τις μελέτες, τις οικονομικές επιπτώσεις, υπάρχουν οι άνθρωποι. Και επειδή οι ιστορίες των ανθρώπων διασώζονται μόνο στα βιβλία, τα Κ Χ αποτυπώνουν ένα μεγάλο μέρος από το πολύτιμο αυτό κομμάτι της ιστορίας του τόπου μας.

 

  • 1. Καρόλου Φλέγελ « Πατριάρχης Άνθιμος » Σάμος 1896, σελ. 27-28. Επειδή η έκδοση είναι σπάνια και δυσεύρετη αναφέρουμε τους οίκους γιατί έχουν σημαντι­κό ενδιαφέρον. Άμστερνταμ Ν. Κόκκινος, Βιέννη Θ. Διαμαντής, Γεώργιος Κουρεμέτης, Βρυξέλλες Αφοί Ζερβού, Λειψία Αντ. Μαγκλής, Λιβόρνο Αφοί Τουλουμάρη, Λονδίνο Αφοί Συμεών και Νικ. Βουβάλης, Μαδρίτη Δ. Αλεξιάδης και Γ. Μπουλαφέντης, Μόναχο Θέμελης Ζερβός, Μόσχα Αντώνιος Μπιλλήρης και Γεώργιος Σκουμπουρδής, Οδησσός Αφοί Πατέλλη, Αγ. Πετρούπολη Γιάννης Πουγούνιας και Γιάννης Τηλιακός, Στοκχόλμη Τσάππος, Θεοδωρίδης, Στουτγγάρδη Νικόλαος Κωλέττης, Τεργέστη Θεόφιλος Κουτρού­λης, Φρανκφούρτη Αφοί Ηλιάδη και Καλκούτα Ινδιών Μιχαήλ Πελεκάνος.
  • 2. «Κανονισμός της Δημογεροντίας Καλύμνου» Έκδοση Αναγνωστηρίου 2002

Γιάννης Θ. Πατέλλης

Πρόεδρος Αναγνωστηρίου Καλύμνου «Αι Μούσαι»

Συγγραφέας

Βιβλιογραφία:

1. Καλυμνιακά Χρονικά, Τόμος Γ’ Αθήνα 1982. Γ. Σακελλαρίδη «Από το Α’ Συνέδριο των Αποδήμων Δωδεκανησίων» σελ. 158-162. Μιχ. Ιορδ. Κινδύνη «Τάρπον Σπρινγκς Φλώριδα» Σελ. 162-164.

2. Κ Χ Τόμος Δ’ Αθήνα 1984. «Αφιέρωμα στους ξενιτεμένους μας» σελ. 140-173

3. Κ Χ Τόμος Θ’ Αθήνα 1990 Αναστασίας Κορκολή « Η μετανάστευση από τη Κάλυμνο- Θέσεις και εκτιμήσεις» σελ. 406-417.

4. Κ Χ Τόμος Ι’ Αθήνα 1992 Μιχαήλ Ιορδ. Κινδύνη «Μια αξιόλογη Καλυμνιά του Τάρπον Σπρινγκς» σελ. 326-329.

5. Κ Χ Τόμος ΙΓ΄ Αθήνα 1999 Γιάννη Θ. Πατέλλη «Γιάννης Κάννης- Ο Καλύμνιος βουλευτής του Καναδά» σελ. 346. Θεόφιλου Τσουκαλά «Καλυμνιακή Φωνή της Αυστραλίας» σελ. 367.

6. Κ Χ Τόμος ΙΔ΄ Αθήνα 2001 «Ο Μητροπολίτης Χονγκ-Κονγκ Κος Νικήτας» σελ. 384. «Μιχαήλ Μπιλληράκης ο Καλύμνιος βουλευτής της Φλώριδα» σελ 403.Α Π Ο Τ Η Ν Κ Α Λ Υ Μ Ν Ο Τ Η Σ Δ Ι Α Σ Π Ο Ρ Α Σ -331-

7. Κ Χ Τόμος ΙΣΤ΄ Κάλυμνος 2005 Άρτεμις Σκουμπουρδή «Οι Καλύμνιοι στην Ισπανία» σελ. 473-492. Κατερίνας Ροδίτη «Η Μαστροσκάγια, Ρωσία καταφύγιο Καλυμνίων κατά τα έτη 1870-1920» σελ. 493-504. Κωνσταντίνου Μηνέττου «Σοφία Γερ. Χριστοφίλη η πρώτη Ελληνίδα δασκάλα στο Nassau-Bahamas» σελ. 505-512.

8. Γιάννη .Δ Γεράκη «Σφουγγαράδικες Ιστορίες» Ένωση Καλυμνίων Αττικής Αθήνα 1999.

9. Νικητάδαινας Ι. Ρεΐση-Καλλιόπης Ι. Μαύρου «Η Κάλυμνος του νόστου και της καρδιάς μας» Κάλυμνος 2009.

Πηγή http://www.tzivaerikalymnos.com/-u-q/106--l-r


ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Όλα τα παρακάτω πεδία είναι υποχρεωτικά, οπότε πρέπει να τα συμπληρώσεις για να μπορέσεις να υποβάλεις το σχόλιό σου! Η διεύθυνση e-mail που θα καταχωρήσεις ΔΕΝ θα δημοσιευθεί.

Σύμφωνα με τους όρους χρήσης σε περίπτωση χρήσης ψευδωνύμου, πριν την δημοσίευση του σχολίου σου μπορεί να υπάρξει επικοινωνία μέσω e-mail για την ταυτοποίηση των στοιχείων σου χωρίς αυτά να δημοσιοποιηθούν ή/και να δημοσιευθούν.

Δώσε μία έγκυρη διεύθυνση e-Mail. Η διεύθυνση e-mail που θα καταχωρήσεις ΔΕΝ θα δημοσιευθεί.

Πάτα στο πιο πάνω τετραγωνίδιο για να μας αποδείξεις οτι δεν είσαι ...ρομπότ!

Pantelis

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ

ΠΙΚΑΝΤΙΚΑ

ΥΓΕΙΑ

v-websites.gr - Καταστευή Ιστοσελίδων

Κατασκευή Ιστοσελίδων | Web Productions

kalymniansvoice.com

Copyright © 2017 | All rights reserved.

Ακολουθείστε μας στο Facebook
Μας αρέσει να μας λέτε ότι ...σας αρέσουμε!